Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Φιλοσοφία’ Category

Το να κρίνεις μια ιδεολογία, είναι κάτι επικύνδινο, αν όχι αδύνατο. Είναι εύκολο να αποδειχτεί ότι έχεις κάνει λάθος. Οποιαδήποτε ιδεολογία, είτε είναι πολιτική είτε θρησκευτική, στην τέλεια μορφή της, είναι απλά τέλεια. Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Κομμουνισμό και την Δικτατορία. Αν ήμασταν τέλειοι κι απολύτως συνεπής στις υποχρεώσεις μας απέναντι στον εργοδότη μας, το κράτος, δεν θα υπήρχε κανένα απολύτως πρόβλημα. Οι οικονομία μας θα ευδοκιμούσε, το κράτος θα μας προσέφερε οτιδήποτε χρειαζόμασταν. Στην περίπτωση του τέλειου και πάνσοφου δικτάτορα, ισχύει ακριβώς το ίδιο. Θα είχαμε ένα τέλειο κράτος, με τέλειο σύστημα δικαιωσύνης και λοιπά. Σε μια ιδανική μορφή, υπηρεσίες όπως η αστυνομία, δεν θα ήταν καν αναγκαίες. Δεν υπάρχει τέτοιο κράτος, αλλά δεν μπορούμε να πούμε ότι η ιδεολογία, όσο ακραία κι αν φαίνεται, στην τέλεια μορφή της, είναι λάθος.

Ο Χριστιανισμός, είναι μια ιδεολογία. Η ιδεολογία αυτή, καθορίζετε από ένα αμφιλεγόμενο βιβλίο, την «Αγία γραφή». Στο βιβλίο αυτό, όπως γνωρίζετε, περιγράφετε η ζωή του Χριστού, κι από εκεί ιδρύετε ο Χριστιανισμός. Μια καινούρια ιδεολογία, που θεωρείτε προοδευτική από τους σύγχρονους της, κι αρχάιζουσα από εμάς, σήμερα. Μάλιστα ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Σωκράτης, η μεγαλύτερη μορφή στην Ελληνική φιλοσοφία, χαρακτηρίζετε από τους Χριστιανούς, ως προ Χριστού, Χριστός. Οι ομοιότητες που έχουν ο Σωκράτης με τον Χριστό, είναι πολλές, αλλά μία πάνω από όλες: Υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος για να λέγεται, άνθρωπος πρέπει να «κάνει κάτι». Ο Σωκράτης δεν το καθορίζει τόσο καλά στις γραφές που έχουμε, απλώς ψάχνει να το βρει. Ο Χριστός το καθορίζει, δίνοντας μια απάντηση: «Να γίνει ενάρετος». Τι σημαίνει αρετή και γιατί πρέπει να την ακολουθήσουμε όταν μπορούμε να ακολουθήσουμε τις ορμές και τα συναισθήματα που μας έχει δώσει η φύση; Αυτό είναι ένα θέμα που αναλύουν πολύ όμορφα ο Σωκράτης κι άλλοι σοφιστές στον «Πρωταγόρα» του Πλατών.

Η αρετή όπως καθορίζετε από την Αγία γραφή είναι περισσότερο παράγωγο μετάφρασης κι αντίληψης πάρα οτιδήποτε άλλο. Άλλωστε την γραφή την «μελετούν», δεν την διαβάζουν, γιατί θεωρείτε δυσνόητη. Μπορούμε να βασιστούμε σε ένα βιβλίο το οποίο γράφτηκε 2.000 χρόνια πριν, ίσως όχι με την μορφή που παρουσιάζετε σήμερα; Η λογική, λέει όχι. Το «πίστευε και μη ερεύνα δεν είναι Χριστιανικό» μας έλεγε η θρησκευτικός που είχα στο λύκειο. Με λίγη έρευνα λοιπόν, καταλαβαίνεις ότι πολλά από αυτά που έχουν γραφτεί για την ζωή του Χριστού είναι διφορούμενα. Στην πραγματικότητα όμως, λίγη σημασία έχει για έναν σώφρων άνθρωπο αν ο Χριστός ήταν ακριβώς ή περίπου όπως τον περιγράφουν, αν ήταν Υιός του Θεού ή απλά διανοούμενος, αν είχε σχέση με την Μαρία τη Μαγδαληνή ή όχι. Σημασία έχει αν στα διδάγματα του, υπάρχουν αποστάγματα σοφίας που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινή μας ζωή και να μας οδηγήσουν στην ευτυχία.

Δυστυχώς ακόμη κι από τις παραβολές, πολλά πράγματα είναι θέμα αντίληψης κι ερμηνείας. Για παράδειγμα η παραβολή του «Καλού Σαμαρείτη» μπορεί να ερμηνευτεί με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Βλέποντας όμως, τα ευδιάκριτα παραδείγματα ρήσεων του Χριστού, υπάρχει σοφία σε αυτά: «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου», «Μην χαρίζεις μαργαριτάρια στους Χοίρους», «Συγχώρησε τον πλησίον σου», «Ο αναμάρτητος ας πετάξει την πρώτη πέτρα», κι άλλα που γνωρίζουμε όλοι.

Ένας κληρικός, κάποτε μου είπε, πως ο Χριστός ήταν αυτός που εξύψωσε την θέση της γυναίκας στην Εβραϊκή κοινωνία. Πριν θεωρούταν υποδεέστερο ων, λόγω της μυθολογίας, σχετικά με την Εύα το μήλο και τον παράδεισο. Κι όμως, πολλοί υποστηρίζουν ότι ο Χριστιανισμός έβαλε στο κέντρο στον άντρα κι όχι την γυναίκα. Οπότε υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για την θρησκεία μας. Στην Αγία γραφή δεν σκόνη κανένα ο Χριστός, τουλάχιστον δεν γράφει για κάποιον φόνο, κι όμως η εκκλησία έκανε σταυροφορίες, σκότος «ειδωλολάτρες», εικονολάτρες κι οποιονδήποτε αντιστάθηκε σε αυτήν. Μήπως η εκκλησία, ως δόγμα, δεν είναι ο τέλειος εκφραστής αυτής της ιδεολογίας; Μήπως η ιδεολογία πίσω από αυτήν την θρησκεία είναι πολύ πιο φιλελεύθερη από όσο οι δογματικοί ιερείς θέλουν να πιστεύουν; Ακόμη και η ανταμοιβή, του παραδείσου έναντι μιας ενάρετης και γεμάτη στερήσεις ζωής, είναι ανόητη. Μπορώ να κάνω παράδεισο την ζωή μου; Αυτό είναι το ερώτημα! Για μετά το θάνατο, προσωπικά δεν με απασχολεί και πολύ, πιστεύω και τους υπόλοιπους, ορθολογικούς ανθρώπους.

Μπορούμε να πάρουμε λοιπόν, από τον Χριστιανισμό, κι από άλλες θρησκείες, είναι αποστάγματα σοφίας. Σαν μια άλλη, αρχαία Ελλάδα, μια άλλη Γαλλική επανάσταση; Πιστεύω ότι η Αγία Γραφή τα έχει συγκεντρωμένα σε αντίθεση με τους προγόνους μας. Επίσης, όντας θρησκεία, προσπαθεί να δώσει κάποιες απαντήσεις, που περνούν ξεπερνούν την σφαίρα τον γνώσεων και φτάνουν στην σφαίρα της πίστεως. Είναι διαφορετικό να πιστεύεις και διαφορετικό να ξέρεις.

Από τις νέες γενιές, ο Χριστιανισμός είναι παρεξηγημένος. Σε αυτό ευθύνονται αποκλειστικά οι κληρικοί, κολλημένοι στο δόγμα, παραμελούν την ουσία των πραγμάτων για να υπηρετήσουν το συμφέρων τους. Η θρησκεία είναι το όποιο του λαού, δεν είναι τυχαίο ότι οι γνώσεις το κληρικών είναι περιορισμένες. Ακόμη και οι απαντήσεις που θα πάρουμε από το 90% αυτών είναι ανόητες, το λιγότερο. Όμως υπάρχουν κι εξαιρέσεις. Δυστυχώς το δόγμα έχει επικρατήσει επί της ουσίας, κι έτσι η εκκλησία έχει χάσει τον ρόλο της. Η λέξη «χάσει» είναι προφανώς λάθος. Ποτέ δεν είχε βρει τον ρόλο της. Είχε ρόλο άραγε; Μήπως θα έπρεπε ο Χριστιανισμός να διδάσκετε καθαρά ως ιδεολογία δίπλα στον Πλατών, τον Σωκράτη, τον Nietzsche και τον Kant;

Δεν είναι θέμα πίστεως, ο Θεός αν υπάρχει, είναι ένας και είναι για όλους, δεν πιστεύω πως προσδιορίζετε από μια θρησκεία, αλλά ακόμη κι έτσι να είναι, θα έκανε πολύ μεγαλύτερο καλό ως ιδεολογία από όσο έχει κάνει ως θρησκεία.

Μα κάθε θρησκεία εκφράζει και περικλείει μια ιδεολογία, ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής. Όταν ασπαστείς συνειδητά μια θρησκεία, υποτίθεται ότι προσαρμόζεις τον τρόπο ζωής σου, ανάλογα. Λοιπόν, η θρησκεία από την ιδεολογία, τι διαφορά έχει; Δεν ξέρω αν υπάρχουν άλλες, η μόνη που μπορώ να σκεφτώ είναι το δόγμα. Ο δογματισμός. Η αυστηρή τήρηση κανόνων πάρα την απουσία της ουσίας. Είναι δυνατόν ο Θεός, εάν κι εφόσον υπάρχει, να κρίνει κάποια κοπέλα από το αν φοράει φούστα στην Εκκλησία; Από το εάν πάει στο επιτάφιο; Το θεωρώ ανόητο σαν σκέψη.

Στην Ινδία υπάρχει ένα πανεπιστήμιο, που στην σχολή φιλοσοφίας του, διδάσκετε σαν επιστήμη η «συγκριτική θρησκειών». Ίσως θα έπρεπε να μπει σαν μάθημα στο σχολείο. Καλύτερα τα παιδιά να επιλέγουν μόνο τους την θρησκεία τους, ανάλογα με αυτό που τους εκφράζει. Φυσικά, κάποιος που έχει γνωρίσει πάνω από δύο θρησκείες, δύσκολα θα επιλέξει μια από αυτές ως απόλυτα σωστή. Έτσι πιστεύω. Πράγμα που αποδεικνύει ότι η αντίληψη που έχουμε για το Θείο στοιχείο, είναι πιθανότατα λανθασμένη. Θα μπορούσε μια τέτοια σχολή να λειτουργήσει στην Ελλάδα;

Advertisements

Read Full Post »